هشدار به دامداران در خصوص تب برفکی
تب برفکی،محمد خلیلی وند مدیرکل دامپزشکی استان کرمان ضمن اشاره به بروز سویه جدید تب برفکی در برخی استان های کشور و استان های همجوار کرمان، گفت : تاکنون موردی از سویه مذکور در استان کرمان گزارش نشده است و برای استمرار این وضعیت پاک در استان نیاز به همکاری های همه جانبه ی دامداران با مجموعه دامپزشکی استان می باشد.
وی اعلام کرد : یکی از راه های مهم جهت پیشگیری از بروز بیماری تب برفکی واکسیناسیون می باشد و با توجه به انجام واردات واکسن سویه جدید از سوی سازمان دامپزشکی کشور واکسیناسیون واحدهای دامپروری صنعتی و نیمه صنعتی در دستور کار دامپزشکی استان قرار گرفته است.
خلیلی وند در توضیح اهمیت بیماری تب برفکی افزود : بیماری تب برفکی یک بیماری واگیردار و خسارت آور دامی است که می تواند منجر به کاهش شدید تولیدات دامی و زیان های اقتصادی گسترده برای دامداران گردد لذا در راستای پیشگیری از این بیماری رعایت اصول قرنطینه ای بهداشتی از جمله عدم انجام خرید و فروش دام با چوبداران و دلالان، عدم ورود افراد و وسایل نقلیه متفرقه به دامداری و عدم حمل و نقل دام بدون مجوز دامپزشکی نیز حائز اهمیت می باشد.
مدیرکل دامپزشکی استان کرمان ضمن قدردانی از زحمات شبانه روزی کلیه فعالان عرصه دامپزشکی در جهت پیشگیری از بروز سویه جدید تب برفکی در استان تاکید کرد: مجموعه دامپزشکی از هیچ کوششی برای صیانت از سرمایه های دامی استان فروگذار نخواهد کرد و با تمام توان در این راستا تلاش خواهد کرد.
تب برفکی یکی از قدیمیترین و مهمترین بیماریهای ویروسی مشترک بین دامها است که به شدت واگیردار محسوب میشود و میتواند در مدت کوتاهی گلههای وسیع را آلوده کند. این بیماری بیشتر در گاو، گوسفند، بز و سایر نشخوارکنندگان دیده میشود و به دلیل سرعت انتقال بالا، خسارت اقتصادی گستردهای برای دامداران و صنعت دامپروری به همراه دارد. ویروس عامل تب برفکی از خانواده پیکورناویریده است و انواع مختلف یا همان سروتیپهای گوناگون دارد که شناسایی و کنترل هر کدام از آنها نیازمند واکسن مناسب همان نوع است. همین تنوع زیاد سروتیپها باعث میشود کنترل بیماری در مناطق مختلف جهان کار سادهای نباشد.
شیوههای انتقال تب برفکی بسیار گستردهاند. ویروس میتواند از طریق تماس مستقیم دام بیمار با دام سالم، استنشاق ذرات آلوده، ترشحات دهانی و بینی، استفاده مشترک از آبشخور و آخور، و حتی از طریق اشیای آلوده مانند لباس، کفش، خودرو و ابزار دامداری منتقل شود. برخی حیوانات وحشی نیز قادرند ویروس را با خود حمل کرده و به گلههای اهلی منتقل کنند. ویروس تب برفکی در محیط مقاومت نسبی دارد و در شرایط سرد و مرطوب میتواند مدت طولانی زنده بماند، که این موضوع کار مقابله با آن را سختتر میکند.
علائم بیماری بسته به نوع دام و شدت آلودگی متفاوت است. در گاو معمولاً افزایش دمای بدن، بیاشتهایی، کاهش شیر، ایجاد تاول در دهان، زبان، پستان و سمها دیده میشود. گوسفند و بز ممکن است علائم خفیفتری داشته باشند اما نقش مهمی در انتشار بیماری ایفا میکنند. در دامهای جوان احتمال مرگومیر به دلیل درگیری قلبی وجود دارد. خسارات اقتصادی تب برفکی بیشتر از خود بیماری است، زیرا به شدت بر تولید شیر، رشد دام، جابجایی و تجارت دام زنده و فرآوردههای دامی اثر میگذارد.
در ایران، به دلیل شرایط جغرافیایی گسترده، دامداری سنتی، رفتوآمد دامها میان استانها، و حضور سروتیپهای مختلف بیماری، تب برفکی یکی از مهمترین چالشهای دامپزشکی محسوب میشود. سازمان دامپزشکی کشور سالها است که برنامههای واکسیناسیون منظم، پایش میدانی، کنترل تردد دام، و مراقبت ویروسی را برای مدیریت بیماری اجرا میکند. با وجود این تلاشها، هر چند سال یک بار با ورود یک سروتیپ جدید یا افزایش گردش ویروس در برخی مناطق، موجهایی از شیوع رخ میدهد. استانهایی که دامداری سنتی و کوچروی در آنها بیشتر است، معمولاً حساسیت بالاتری دارند، زیرا جابجایی گلهها بین مراتع میتواند شرایط انتقال ویروس را فراهم کند.
تب برفکی به صورت فصلی نیز رفتار متفاوتی دارد. در فصول سرد به دلیل ماندگاری بیشتر ویروس در محیط، احتمال شیوع بالاتر میرود. به همین دلیل دامپزشکی معمولاً در پاییز و زمستان بر واکسیناسیون بیشتر تأکید میکند. واکسنهای مورد استفاده در ایران هر سال متناسب با سروتیپهای در گردش تولید یا وارد میشوند. این موضوع حیاتی است، زیرا اگر واکسن با سروتیپ متفاوتی تزریق شود، عملاً ایمنی کافی ایجاد نمیکند. به همین علت، شناسایی سریع نوع ویروس در هر موج شیوع، یکی از مهمترین اقدامات تشخیصی کشور است.
در سالهای اخیر، برخی استانهای ایران دورههایی از کنترل کامل بیماری را تجربه کردهاند و اعلام شده که هیچ مورد مثبت در آنها مشاهده نشده است. استان کرمان یکی از این نمونهها است که چندین بار گزارش داده وضعیت آن از نظر تب برفکی پاک و عاری از سویه جدید بوده است. البته دامپزشکی همواره تاکید میکند که این «پاک بودن» به معنای قطع خطر نیست و دامداران باید همچنان مراقبتهای جدی را ادامه دهند. کوچکترین بیاحتیاطی یا ورود دام بدون مجوز میتواند وضعیت را تغییر دهد و زمینه انتشار ویروس را فراهم کند.
هشدارهای صادر شده برای دامداران معمولاً شامل چند مورد مهم است: تزریق واکسن در موعد مقرر، خودداری از خرید و فروش دام بدون گواهی سلامت، ضدعفونی کردن جایگاه دام، جلوگیری از ورود افراد غیرمرتبط به دامداری، قرنطینه کردن دامهای تازه وارد، و گزارش سریع هرگونه علائم مشکوک به مراکز دامپزشکی. این نکات اگر به درستی انجام شوند، میتوانند یک منطقه را از شیوع گسترده نجات دهند. تجربه نشان داده که بیشترین خسارتها در شرایطی رخ میدهد که دامداران دستورالعملها را جدی نمیگیرند یا تصور میکنند بیماری دیگر تهدیدی برای منطقه نیست.
در مجموع، تب برفکی در ایران همچنان یک چالش مهم است اما با اقدامات پیوسته سازمان دامپزشکی، تولید واکسنهای داخلی و افزایش آگاهی دامداران، کنترل آن امکانپذیر شده است. هدف اصلی کاهش موارد شیوع موضعی و جلوگیری از ورود سروتیپهای جدید است. موفقیت کامل در این زمینه نیازمند همکاری همگانی دامداران، دامپزشکان، نهادهای نظارتی و مردم محلی است. هر قدر آموزش و پایبندی به اصول بهداشتی بیشتر شود، احتمال پاکسازی مناطق و کاهش خسارتها بالاتر میرود.
این مطلب در واحد مجله علمی آموزشی جاوید به رشته تحریر در آمده و شامل قانون کپی رایت
میباشد استفاده از این مطلب چه به صورت رونوشت یا استفاده جزئی و یا موردی فقط با ذکر منبع مجاز میباشد.
